Bakiciburada.com

Türkiye'nin Eğitimli Bakıcısı Burada

Bebeklerde Güvenli Bağlanma, Bağlanma Türleri - Anne Bebek Arasındaki İlişki

Bağlanma, bebeklerin temel fizyolojik ve duygusal ihtiyaçlarını karşılayan kişiye karşı (çoğunlukla anne olmaktadır) kurdukları bağ üzerinden açıklanır. Bebeğin kendini güvende hissetmesi, yalnız olmadığını bilmesi bu dönemde çok büyük bir önem taşımaktadır. Bebeklerde bağlanma stilleri farklı şekillerde karakterize edilir. Bu bağlanma türlerinin hepsi, bebeğe bakım hizmeti veren kişi ile bebek arasındaki ilişki ile ilgilidir. Nasıl bağlandığımız, bizim karakterimizi inşa eden yegane unsurlardan biridir.  

Bebeklik ve erken çocukluk döneminde edinilen bağlanma türleri bebeğin yetişkin dönemine geldiğinde insanlarla kurduğu güven ve bağlanma ilişkisini doğrudan etkilemektedir. Yani bir yetişkin; bebeklik ve erken çocukluk döneminde ebeveyninin, bebeğin temel ihtiyaçları karşısındaki tutumundan izler taşır. Bu dönem bebeğin yetişkinlikteki duygusal ilişkilerinin gidişatını, kurulan güven ilişkilerini, problemler karşısında edinilen tutumları, empati kurma, başkaları anlamlandırma ve kendi duygularını tanımasını etkiler. 


  • Güvenli Bağlanma 
Güvenli bağlanma, insanın kendisini ve etkileşimde bulunduğu kişileri anlaması için bir anahtar niteliğindedir. Bebek korktuğunda veya strese girdiğinde bebeğin temel ihtiyaçlarına nasıl bir cevap verildiği, güvenli bağlanmanın oluşmasını etkileyen temel noktadır. Bebek doğal olarak temel ihtiyaçlarını karşılayamadığından ağlamaya başladığında ebeveyne ihtiyaç duyar. Ebeveynin cevabı sürekli olarak tatmin edici, ilgili ve sıcak olduğu takdirde bebekte güvenli bağlanma oluşmaya başlar. Yani ebeveyn, bebeğin ihtiyaçlarını ölçülü bir biçimde ve düzenli olarak karşıladığında bebekte güvenli bağlanma aktifleşir. Bu bebeklerin yetişkin hallerinde çevresinde samimi insanlar bulunduran, yakın ilişkiler kurmaktan çekinmeyen, duygusal ilişkiler konusunda daha rahat hisseden insanlar olmaları muhtemeldir.
Bebekte artık problem meydana gelse bile elbet bir şekilde çözülebileceği duygusu gelişir. Örneğin bebek beşiğindeyken ağlamaya başladığında annesi mutfakta ise ve çok geçmeden bebeğin yanına gidip onu uygun bir duygusal düzeyde sakinleştirmeye başlaması, acıkmışsa onu doyurması, bebeğin güvenli bağlanmasını sağlayabilecek bir durumdur. Elbette ki bu olumlu cevabın kesintisiz bir şekilde ve düzenli olarak verilmesi gerekmektedir.  
Fakat bebeğin güvenli bağlanması için yalnızca fizyolojik ihtiyaçların karşılanması yeterli değildir. Bebek belli bir sıcaklığa ve şefkate erişemediği takdirde doyuma ulaşamayacağı için güvenli bağlanamayacaktır. 

Bebeğin güvenli bağlanma sürecinde işler şöyle ilerler:  

  1. Bebek ağlar ve huysuzlanır,
  2. Fizyolojik ve duygusal ihtiyaçları zamanında ve şefkatle giderilir,  
  3. Bu döngü sürekli bir halde ve gecikmeden gerçekleşir,
  4. Bebek güvenli bağlanır,
  5. Güvenli bağlanma süreci tamamlandıktan sonra bebek keşfetme sürecine adım atar,
Bu bebeklerin yetişkin hallerinde çevresinde samimi insanlar bulunduran, yakın ilişkiler kurmaktan çekinmeyen, duygusal ilişkiler konusunda daha rahat hisseden insanlar olmaları muhtemeldir. 
Keşfetme süreci dediğimiz şey ise, bebeğin güvenli bağlanma aşamasından sonra yeni nesneleri, çevresini keşfetmesi anlamına gelmektedir. Kabaca bebek bir şeyleri tutmaya, yakalamaya çalışır. Bu şekilde bir keşfetme sürecine girer. 

  • Kaygılı Bağlanma 
Eğer bebek ağlıyor, cevap alamıyor, ağlıyor, yine bir cevap alamıyorsa bağlanma sistemini daha yüksek düzeyde aktifleştirir ve daha çok ağlamaya başlar. İhtiyaçları uzun zaman sonra ve eksik bir şekilde giderildiğinde bebek her ihtiyacı olduğunda bağlanma sistemini çok yüksek düzeyde aktifleştirecektir. Bu şekilde gerçekleşen bağlanma türüne ise kaygılı bağlanma diyoruz. Kaygılı bağlanma, bebeğin bağlanma sisteminin sürekli aktif halde bulunması temel noktası ile meydana gelir. Bu bebekler için anneden veya bakımı üstlenen kişiden bir anlık bile olsa ayrılmak çok zordur. Kaygılı bağlanan bir bebekte güvenli bağlanma süreci bir türlü tamamlanamadığı için bağlanma sistemi hep açık kalır ve keşfetme sürecine adım atılamaz. Bebeğin sağlıklı gelişimi için istenmeyen bir durumdur.  
Bebeğin 2 yaşına kadar ebeveyni ile uyuması gerekmektedir. Eğer erken dönemde bebeğinizin odasını ayırırsanız geceleri huzursuzlandığını kolay kolay fark edememeniz muhtemeldir. Böyle bir tablo içinde bebeğin gece yaşayabileceği olası bir strese müdahale etmeniz de geç olabilir. Yani bebeğin ihtiyacını bebeğin bağlanma sistemi gereğinden fazla aktifleştiğinde karşılamış olursunuz. Böyle bir bebek kaygılı bağlanacağı için anne (veya başka ebeveyn) ile 2 yaşına kadar birlikte uyumalıdır. 

Kaygılı bağlanan bebek ileriki yaşlarında çevresindeki insanlara güvenmemesi ve yakınlaşmaması gerektiğini düşünür. Duygusal ilişki kurulabilir fakat içten içe bağlanmamak ister, hayal kırıklığı yaşamaktan çok korkar. Çünkü bunu bebekliklerinde çoktan öğrenmişlerdir.  


  • Kaçıngan Bağlanma 
Bazen bebek ağlar, ağlar, ağlar... Yine de bakım sorumluluğunu alan kişiden bir cevap alamaz. Bu süreç adeta bir yokluklar alanıdır. Bu tür bebekler ebeveynlerinin dikkatini bir türlü çekemez. Bağlanma sistemi çok uzun bir süre aktif kalır ve bebek duygusal ve fizyolojik anlamda doyurulmayı bekler fakat bir türlü doyurulamaz. Bu süreç böyle devam ettikçe bebek ne olursa olsun ihtiyaçlarının karşılanmadığını gördüğü için bir noktadan sonra bağlanma sistemini de aktifleştirmeyecektir. 
Bu bebekler yetişkin olduklarında bağlanmak konusunda keskin bir tavır ortaya koymaktadırlar. Duygusal ilişki kurulsa bile bağlanmak söz konusu bile olmayacaktır. Samimi ilişkiler her an tehdit edici birer ilişki konumun gelecektir.  

Ebeveynin ‘’Ayna’’ Etkisi 
Ebeveynin bebeğin temel ihtiyaçlarına karşı veya kriz anındaki cevabı, bunların dışında bir ‘’ayna’’ görevini de üstleniyor. Örneğin yürümeye başlayan bir bebek düştüğünde ve canı acıdığında ağlamadan hemen önce anne veya babasının yüzüne bakar. Bunu yapmasının sebebi kazanın ne derecede ciddi olduğunu kavrayamayacağı için anne ve babadan öğrenmeye çalışmas��dır. Eğer anne veya baba panik halinde tepki verirse bebek hemen ağlamaya başlar. Bu süreç 1-2 saniye gibi çok kısa bir süre içinde gelişir. Bebek artık kendi içinde ne hissedeceğini anne ve babasından öğrenmeye başlar.