Bakiciburada.com

Türkiye'nin Eğitimli Bakıcısı Burada

Çocuklar İçin Tehlike! Cinsiyetçi Oyuncaklar

3 yaşından sonra çocukların cinsiyet algıları daha hızlı bir şekilde gelişmeye başlıyor. Çocuklar bu dönemde birbirlerine karşı daha dikkatli davranırlar. Bu sebeple kız ve erkek çocuklarına daha farklı davranıldığını kolayca fark edebilir ve içselleştirebilirler.  Eğer cinsiyet eşitliği konusunda yeterince özenli davranılmazsa çocuklar ‘’kız çocukları için oyuncaklar’’ ve ‘’erkek çocukları için oyuncaklar’’ şeklinde tasarlanmış oyuncaklarla oynamaya daha yatkın oluyorlar. Bu çocuklar sosyal normlara daha sıkı bağlanıyorlar ve kendi cinsiyetleri için uygun görülmeyen oyuncaklarla oynamaktan kaçınabilirler. Bu aşamada ailelere büyük bir görev düşüyor.

Çocuklar, cinsiyetçi oyuncakların çekimine kapıldıkça, farklı yetenekler geliştiriyorlar ve birbirlerinin yeteneklerini öğrenmek istemiyorlar.

3 yaşındaki çocuklar ve anneleri ile yapılmış bir araştırmaya göre; çocuklar oyuncaklarla ‘’kız oyuncakları’’ ve ‘’erkek oyuncakları’’ şeklinde ayrım yapmadan oynuyorken, anneleri kız ve erkek çocukları için farklı oyuncaklara yönelmiştir. Bu konuda negatif yöne bir uyarı ya da yönlendirme almadıkları sürece çocuklar kendi cinsiyetlerine göre tasarlanan oyuncaklara karşı ilgisiz kalmışlar ve oyuncaklarla ortak bir şekilde oynamışlardır. Oyuncaklar cinsiyete göre ayrılmadığında kız çocukları mühendislik, matematik gibi yeteneklere daha fazla yöneliyor ve daha kolay öğreniyor.

Cinsiyetçi Oyuncaklar Çocuklara Gerçekten Zarar Veriyor mu?

Cinsiyet kodlarının temel bir parçası olan renkler de çocukların toplumsal cinsiyet algısını etkiliyor. Kız çocukları için pembe, erkek çocukları için mavinin uygun görünmesi cinsiyetçi bir toplumsal tutumdur. Kız çocuklarına daima pembe, erkek çocuklarına mavi kıyafetlerin giydirilmesi elbette çocuklar için de çeşitli anlamlar ifade ediyor. Renkler söz konusu olduğunda dahi birbirinden ayrıştırılan çocuklar, kız ve erkek çocuklarının birbirinden bambaşka varlıklar olduğu algısına kapılıyor. Bu türden bir algı çocuğunuzun hayata daha geniş bir biçimde bakmasını ve sağlıklı bir gelişim süreci geçirmesini engelliyor. 

Oyuncaklar çocuklar için yalnızca oyuncak görevini üstlenmez; aynı zamanda çocukların bilimle, teknolojiyle, doğayla, hayvanlarla, birbirleriyle kurduğu ilişkiyi şekillendirir. Cinsiyetçi oyuncaklar da çocukların hayatı cinsiyetlerine göre anlamlandırmasına sebep olan önemli bir konudur. 

Erkek çocuklarının sık sık uçaklarla ve arabalarla oynaması onları teknolojiye yönlendirirken, kız çocuklarının bu oyuncaklardan mahrum bırakılarak evcilik seti gibi bakım hizmetiyle ilişkili olan oyuncaklara yönlendirilmesi mühendislik alanından uzaklaşmalarına sebep oluyor. Aynı zamanda bir cinsiyete uygun görülen oyuncağın diğer cinsiyet için uygun olmayacağı görüşü, çocukların hayatı bütüncül olarak kucaklayamamasına sebep olmakla birlikte kız ve erkek çocuklar arasında ayrım yapılmasının normal olduğu algısını güçlendirir. 

Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik ile ilgili oyuncaklar çoğu zaman erkek çocuklar için tasarlanmaktadır. Uzaktan kumandalı oyuncak araba üreticisi firmalar, pazarlama stratejilerini erkek çocuklara seslenerek şekillendiriyor. Şöyle ki bu tür oyuncakların dış paketlerinde ‘’for boys’’ (erkekler için) uyarısını görmemiz çok muhtemeldir. Diğer yandan kız çocukları için uygun görülen oyuncaklar; evcilik takımı, oyuncak bebekler, barbie bebekler gibi daha az yaratıcılık sağlayan ve daha çok ev içi ile sınırlı kalacak biçimde tasarlanmış oyuncaklardır. Yani kız çocukları kariyer ve mühendislikten uzak tutulmuş oluyorlar. 

Bir oyuncak dükkanına girdiğiniz zaman oyuncak temizlik setlerinin üzerinde kız çocuğu resmi olduğunu fark ederiz. Kız çocukları bu oyuncakların kendileri için üretildiği algısına kapılarak ister istemez bu tür oyuncaklara yöneliyorlar. Günün sonunda kız çocukları araba, uçak, motosiklet gibi oyuncaklardan uzak tutulduğu için yeteneklerini teknoloji alanında değil bebek bakımı, yemek pişirme, temizlik gibi alanlarda geliştiriyorlar. Yani kız çocuklarına verilen mesaj ’’Sen evde otur, çocuk büyüt, yemek ve temizlikle ilgilen.’’ olmuş oluyor. 

Ne Yapmalıyız?

  • Öncelikle aile ortamı çocuk için temel rol model alanıdır. Bu sebeple aileler, çocukları kısıtlayan algılardan sıyrılarak daha özgür düşünmeli ve çocuklarına bunu aktarmalıdır. 
  • Öncelikle çocuğunuza oyuncak alacağınız zamanlarda cinsiyete göre oyuncak seçmenin çocuğun kişisel gelişimi açısından yanlış olduğunun farkında olarak hareket etmelisiniz.  
  • Yine aynı şekilde eşinizle konuşurken cinsiyetçi ifadeler barındıran cümleler kullanmayın. Cinsiyetçi rollere yer vermeyerek hayatı paylaşırsanız çocuğunuza iyi örnek olabilirsiniz.
  • Cinsiyetçi söylemlerden uzak durmalısınız. ‘’Erkekler ağlamaz.’’ gibi oldukça yaygın bir cümle kurduğunuz takdirde oğlunuz doğal olarak kızların ağladığını, erkeklerin ağlamaması gerektiğini düşünecektir. Oysaki bu dünyadaki her çocuk üzüldüğünü belirtebilmeli, duygularını yansıtabilmeli ve ağlayabilmelidir. 
  • Bütün çocuklar bebeklerle oynayabilir bunun bir sakıncası yok, fakat oyuncak bebekle oynayan bir çocuğa bebeğin bakım hizmetini yüklemek doğru bir davranış değildir. Çocuk bebekle oynuyorken ona bakması gerektiği yükünü taşımamalıdır. Çocuk, oyuncak bebeğini karnını doyuracağı, uyutacağı, altını değiştireceği hayali bir bebek olarak değil, yalnızca bir oyuncak olarak algılamalı ve onunla özgürce oynamalıdır.  Aileler eğer çocuklarına oyuncak bebek alacaklarsa bu noktaya dikkat etmeli ve çocuklarını bu anlamda yönlendirmeliler.
  • Silah, bıçak gibi oyuncaklar kesinlikle hiçbir çocuğa uygun değildir ve satın alınmamalıdır. Özellikle erkek çocuklarına oyuncak alınırken silah tercih edilebiliyor. Çocuğunuzun problem çözme kapasitesini kısıtlayarak çevresine karşı saldırgan bir tutum etmesine sebep olmak istemiyorsanız çocuğunuzu oyuncak silah, oyuncak bıçak gibi materyallerden uzak tutmalı ve daha yaratıcı oyuncaklara yönlendirmelisiniz. 
  • Oğlunuzla evcilik oynamanız onun gelişimine zarar vermeyecektir. Bu konuda rahat olabilirsiniz. Aynı şekilde kızınızla da futbol oynayabilirsiniz. Bu sayede dünyayı daha iyi kavrayan çocuklar yetiştirmek için bir adım atmış olursunuz.
  • Bütün sporcuların ve bilim insanlarının erkek olmadığını belirten örnekler gösterin. Film izlerken kız çocuklarının rol model alacağı kadın kahramanların olduğu filmleri izleyebilirsiniz. Böylece kız çocukları kendileri ile özdeşleştirecekleri başarılı kadın karakterleri tanımış olacaktır.
  • Cinsiyetçi oyuncakları evlerimize alıyorsak bu oyuncakların üreticilerinin olduğunu da biliyoruz. Bu bağlamda yalnızca ailelerin değil, oyuncak firmalarının da çocuklar arasında cinsiyet eşitliğini dikkate alarak yeni yöntemler geliştirmeleri gerekmektedir.
  • Bütün çocuklar değerlidir ve bütün çocukların birbirleri ile eşit olduğunu bilmesi gerekmektedir. Oyuncaklar çocukların cinsiyetlerine göre değil kişisel özelliklerine, yaşlarına, gelişim süreçlerine ve ilgilerine göre seçilmelidir. Erkek çocuğunuz hayvanları çok seviyorsa cinsiyetinden bağımsız olarak ona oyuncak ayıcık, kedi, köpek alabilirsiniz. Kız çocuğunuz futbol oynamayı seviyorsa voleybola yönlendirmek gibi bir hata yapmadan  onu futbola devam etmesi için cesaretlendirin.